Vì sao hậu vệ cao lại được ưa chuộng đến vậy ở NBA ngày nay?
Trước hết hãy xem các hậu vệ cao của giải đấu hiện nay có những ai.
Ngôi sao số một của Thunder là Gilgeous-Alexander, cao 1m98, sải tay 2m12, bậc thầy đánh đơn theo nhịp điệu, ghi điểm nhờ lượng lớn cú ném tầm trung, đột phá và kiếm lỗi.
Tân vương của Lakers là Luka Doncic, cao 2m03, sải tay 2m14, nhãn quan chuyền bóng hàng đầu, khả năng tranh rebound mạnh, khả năng sáng tạo khi ghi điểm cao, thuộc hàng trần của hậu vệ tấn công.
Vua sói Edwards, cao 1m93, sải tay 2m05, sở hữu sức bùng nổ ghi điểm hàng đầu và tố chất thể lực vượt trội hẳn so với các hậu vệ, là hạt nhân tuyệt đối cả công lẫn thủ.
LaMelo Ball vừa gia nhập Timberwolves, cao 2m01, sải tay 2m03, nhãn quan chuyền bóng tốt, khả năng chuyền dài xuất sắc, khả năng ghi điểm mạnh.
Việc giải đấu hiện nay sử dụng nhiều hậu vệ cao là nhu cầu phát triển của bóng rổ đương đại. Bóng rổ hiện đại là thời đại đổi người phòng ngự không giới hạn, ai cũng cầm bóng, cộng thêm việc khai thác lệch vị trí rất nhiều. Điểm yếu của hậu vệ thấp ở mùa giải chính thức chưa rõ rệt, nhưng tới vòng loại trực tiếp sẽ bị nhắm vào trọng điểm. Hậu vệ cao có biên độ sai sót cao hơn ở cả hai đầu sân, khả năng tương thích đội hình mạnh hơn.
Trước tiên là ở mặt phòng ngự, hậu vệ cao từ 1m93 đến 2m03 có thể phòng ngự từ vị trí số 1 đến số 3, một số hậu vệ thể hình nặng thậm chí có thể chống đỡ ở vị trí số 4. Khi đối đầu những hạt nhân cầm bóng ở tuyến tiền đạo như Tatum hay Banchero, bất lợi về đối kháng thể chất và chiều cao không rõ ràng. Nhưng hậu vệ dưới 1m88 thì không được, sau khi bị tiền đạo cầm bóng chỉ điểm qua pha chắn bóng, đối thủ trực tiếp dùng lớn ăn nhỏ, đột phá mạnh ghi điểm. Trước đây vẫn có thể giấu cầu thủ thấp ở phía cánh yếu, nhưng giờ ai cũng cầm bóng, bất kỳ cầu thủ nào cũng có thể gọi chắn bóng để tạo lệch vị trí, cầu thủ thấp rất khó được bảo vệ.
Thêm vào đó, hậu vệ cao có sải tay dài hơn, khả năng tranh rebound cũng khá tốt, sau khi giành rebound có thể nhanh chóng phát động tấn công, ở khâu cướp bóng cũng có lợi thế hơn. Durant từng nói trên podcast "Mind the Game" của James rằng các hậu vệ dưới 1m88 ngày càng khó đá chính trong giải đấu, trừ khi là những thiên tài tấn công như Curry, Irving, hoặc những chiến binh phòng ngự như Mitchell, Holiday.
Tương tự, ở mặt tấn công hậu vệ cao có lợi thế tự nhiên. Trước hết, tầm nhìn của họ tốt hơn, khả năng chuyền bóng chống nhiễu mạnh, khi đối mặt với kèm đôi có thể chuyền bóng ra tốt hơn, còn hậu vệ thấp chỉ có thể dựa vào nhiều kỹ thuật hơn.
Thứ hai, khi họ tấn công rổ, dù là lên rổ tì đè hay ném bổng, đều không dễ bị chắn. Cùng một pha đột phá, hậu vệ cao có thể trực tiếp tì vào tiền đạo hoặc cầu thủ nội tuyến để dứt điểm, còn hậu vệ thấp sẽ bị gây nhiễu rất nhiều.
Nguyên nhân quan trọng nhất là luật bóng rổ, cũng như logic xây dựng đội bóng, đã khác xa thế kỷ trước. Luật hand-check, tức dùng tay cản người, đã bị bãi bỏ, luật phòng ngự ba giây được bổ sung, trung phong buộc phải kéo ra ngoài khu vực cấm địa, cộng thêm việc lượng lớn tiền đạo cầm bóng trở thành xu hướng chủ đạo, khả năng đối kháng tăng mạnh, hậu vệ thấp dù ở tấn công hay phòng ngự đều khá thiệt thòi.
Việc xây dựng đội bóng hiện đại theo đuổi sự linh hoạt của đội hình nhiều hơn, nói đơn giản là đội bóng không muốn bị khóa chết bởi vị trí, nên phải dùng năm người có thể đổi người phòng ngự cho nhau tốt hơn. Lúc này, việc tung hậu vệ cao ra sân vừa đảm bảo kích thước vừa đáp ứng nhu cầu tấn công. Do đó logic tuyển chọn tân binh cũng thay đổi, bóng rổ đại học cũng bắt đầu đào tạo nhiều cầu thủ chạy cánh và hậu vệ cao lớn biết cầm bóng. Với cùng một trình độ, các đội sẽ chọn cầu thủ có kích thước lớn hơn.
Nhưng điều đó không có nghĩa là hậu vệ thấp sẽ biến mất khỏi giải đấu. Knicks vừa vô địch mùa trước và giành FMVP, ngôi sao số một của họ chính là hậu vệ cao 1m88 Brunson. Nếu muốn giữ chắc suất đá chính thì phải như Durant nói, hoặc bạn là trần tấn công như Curry, Irving, Brunson, hoặc là thiên tài phòng ngự như Mitchell, Holiday, Paul.
