Mùa giải CBA mới khai mạc ngày 16/10, truyền hình, thể thức, thăng hạng - xuống hạng, ngoại binh đều thay đổi cùng lúc.
Migu ký hợp đồng ba năm, giành lại quyền phát sóng trực tiếp toàn bộ các trận; cơ chế thăng hạng - xuống hạng được tái khởi động sau hơn 20 năm; Quảng Đông sau khi Sumner gãy xương đã ký liền hai người để bổ sung vào phút chót. 20 đội bóng, 460 trận vòng bảng, mùa giải còn chưa bắt đầu mà những ẩn số đã chất đầy.
Tại buổi họp báo ngày 12/10, Migu chính thức công bố trở thành đối tác chiến lược truyền thông số chính thức của CBA trong ba mùa giải tới, phát sóng trực tiếp toàn bộ các trận của giải và cúp câu lạc bộ ngay từ trận khai mạc. Mùa trước Migu vắng mặt, người hâm mộ chỉ có thể ghép nối theo dõi qua Douyin, Kuaishou và tường thuật bằng chữ và ảnh, lần này cuối cùng cũng có một kênh xem cố định.
Nhưng cái giá đằng sau sự hợp tác này mới là điều đáng chú ý. Vòng trước, Migu trả mức giá trên trời 2 tỷ nhân dân tệ cho năm năm, trung bình 400 triệu mỗi năm; lần này có truyền thông tiết lộ mức giá mới chỉ khoảng 750 triệu cho năm năm, khoản đầu tư hằng năm co lại rất nhiều.
Cuộc đàm phán kéo dài suốt cả kỳ nghỉ, mãi đến trước khi giai đoạn tiền mùa giải bắt đầu mới chốt được, giữa chừng còn rộ lên tin Migu có thể không phát sóng. Sự hạ nhiệt của thị trường bản quyền thể hiện khá rõ trên CBA.
Cái giá đổ lên đầu các câu lạc bộ. Nhà báo Tô Quần trước đó đã công khai chỉ ra rằng sau khi doanh thu bản quyền giảm, tiền chia cho các câu lạc bộ CBA từ khoảng 30 triệu nhân dân tệ những năm trước đã tụt xuống còn khoảng 8 triệu ở mùa trước. Túi tiền thắt lại, việc đòi giá cao với bên phát sóng đương nhiên không trụ nổi.
Tuy nhiên, Migu có quyền phát toàn bộ các trận không có nghĩa chỉ một mình họ phát. Tổng giám đốc CBA Tưởng Kiện nói rõ tại họp báo rằng phải xây dựng cục diện truyền thông mới cởi mở và cạnh tranh, hướng đến phát sóng trên nhiều nền tảng.
Quy định mới còn bổ sung điều khoản "ưu tiên địa phương": các kênh thể thao truyền hình mặt đất chính thức tại nơi câu lạc bộ đặt trụ sở có thể ưu tiên đăng ký quyền phát sóng miễn phí toàn bộ các trận vòng bảng và playoff của đội chủ nhà.
Ngày 30/9, kênh Thể thao - Giải trí của Đài Phát thanh Truyền hình Sơn Đông trở thành đơn vị đầu tiên "ăn cua", công bố giành quyền phát sóng miễn phí toàn bộ 46 vòng đấu vòng bảng của Sơn Đông Cao Tốc. Thứ mà các đài địa phương chia đi chính là lưu lượng di động vốn thuộc về các nền tảng trực tuyến.
Ngoài chuyện phát sóng, điều thực sự khiến các đội ngồi không yên là thăng hạng - xuống hạng.
Ngày 10/9, Hiệp hội Bóng rổ Trung Quốc ban hành "Quy định thăng hạng - xuống hạng và điều lệ thi đấu giải chuyên nghiệp năm 2027", mở lại kênh thăng - xuống hạng sau hơn 20 năm.
Quy tắc rất thẳng thắn: đội đứng thứ 19 vòng bảng CBA mùa 2026-27 gặp đội thứ 2 NBL, đội thứ 20 gặp đội thứ nhất NBL; từ ngày 15 đến 21/4/2027 thi đấu hai lượt sân nhà - sân khách, tính tổng điểm để phân thắng thua; đội thắng còn phải vượt qua đợt đánh giá sau trận về trần lương và tính tuân thủ mới có được tư cách tham dự mùa sau.
Điểm khôn ngoan nhất của thiết kế này là thắng trận không đồng nghĩa với thăng hạng. Đánh giá trước trận kiểm soát việc nợ lương và tư cách, đánh giá sau trận kiểm soát tài chính và vận hành. Đội nào nợ lương quá ba tháng thì ngay cả tư cách đá trận phân hạng cũng không có.
Kể cả khi nhà vô địch NBL thực sự thắng, chỉ cần một trong các tiêu chí đội trẻ, cơ cấu cổ phần, trần lương không đạt thì vẫn không thể lên hạng, suất sẽ được chuyển theo thứ tự cho đội bị loại. Kiểu cách trước đây là vung tiền để chen vào giải đấu cao nhất rồi nằm im đã bị hai lớp "cửa chắn" này chặn đứng.
Về quy mô, CBA vẫn duy trì 20 đội. Thăng - xuống hạng là hoán đổi chứ không phải mở rộng, điều Hiệp hội muốn kích hoạt là sự cạnh tranh ở nhóm cuối, chứ không phải làm chiếc bánh to hơn.
Năm đầu tiên nhiều khả năng sẽ không có sự xáo trộn quy mô lớn, khoảng cách giữa các đội NBL và CBA về sân bãi, đội trẻ, tài chính là có thật, số đội có thể cùng lúc vượt qua hai vòng đánh giá e rằng chỉ là thiểu số.
Thăng - xuống hạng tất nhiên là con dao hai lưỡi. Mặt tích cực là đặt "vòng kim cô" lên các đội xếp cuối, buộc họ phải nghiêm túc thi đấu từng trận. Mấy mùa qua, nửa sau vòng bảng có không ít "thời gian rác", các đội giữa và cuối bảng hết hy vọng vào playoff là nằm im luôn, chất lượng trận đấu đi xuống thấy rõ. Thăng - xuống hạng trở lại, đứng cuối bảng không còn là chuyện thể diện, mà thực sự có thể rơi khỏi giải.
Mặt trái cũng rất thực tế: xuống hạng đồng nghĩa với tổn thất thương mại và mất giá thương hiệu, một số câu lạc bộ vừa và nhỏ có thể vì hoảng loạn mà làm những chuyện bất thường. Chế độ là chế độ tốt, nhưng còn phải trông vào Hiệp hội giám sát chặt việc thực thi.
Ở một diễn biến khác, mảnh ghép ngoại binh của đội bóng rổ nam Quảng Đông đã được hoàn thiện vào phút chót trước khai mạc.
Ngòi nổ là vua ghi điểm mùa trước Sumner. Anh bị gãy xương tay trái trong một trận đấu tập nội bộ, sẽ vắng mặt ở giai đoạn đầu vòng bảng. Kết quả là ở giai đoạn tiền mùa giải, Quảng Đông có lúc chỉ có một ngoại binh Bozic để dùng, lần lượt thua Sơn Đông và Quảng Châu, bị Sơn Đông áp đảo hoàn toàn về rebound với tỷ số 30-46, điểm yếu bảo vệ vành rổ và cầm bóng ở tuyến sau đều bị phơi bày.
Ngày 12/10, nhà báo "Thám trưởng Triệu giới bóng" xác nhận Quảng Đông ký liền hai người: gương mặt quen thuộc của CBA Fogg, cùng trung phong Azubuike, cựu lựa chọn vòng một NBA. Cộng với Bozic đã đăng ký, đội gom đủ ba ngoại binh.
Fogg thì mọi người quá quen, là ngoại binh chủ lực trong ba chức vô địch liên tiếp của Liêu Ninh, mùa trước chuyển sang Thượng Hải lại giành thêm một chức vô địch, là ngoại binh hiếm hoi ở CBA vô địch cùng hai đội bóng khác nhau.
Mùa trước ở Thượng Hải, anh đá 41 trận vòng bảng, trung bình 14,6 phút mỗi trận ghi 11 điểm, 2 rebound, 1,7 kiến tạo, tỷ lệ ném ba điểm 41,6%, hiệu quả rất cao.
Nhưng tuổi 36 là sự thật, kỳ vọng anh gánh vác nhiệm vụ công phá của ngoại binh số một trong hệ thống mới của HLV châu Âu là không thực tế. Quảng Đông ký với anh, vai trò chính là cứu hỏa: giữ ổn định vòng xoay tuyến sau, dìu dắt các cầu thủ trẻ, không để thua liên tiếp trước khi Sumner trở lại.
Azubuike là lựa chọn số 27 vòng một NBA năm 2020, từng khoác áo Jazz và Suns, mùa trước ở giải Israel ghi trung bình 9,4 điểm và 6,4 rebound. Chiều cao 2m11 cộng với sải tay xuất sắc, bảo vệ vành rổ và rebound là thế mạnh, vừa đúng để bù đắp điểm yếu lâu nay ở khu vực dưới rổ của Quảng Đông.
Logic cốt lõi của bộ khung này là giữ mức sàn. Trong thời gian Sumner nghỉ vì chấn thương, Fogg đảm nhận cầm bóng ở tuyến sau và những pha bóng quyết định, Azubuike bổ sung chiều cao và rebound dưới rổ, Bozic tiếp tục làm trục điều phối trong hệ thống châu Âu.
Một khi Sumner bình phục trở lại, Quảng Đông sẽ phải lựa chọn giữa các ngoại binh — mùa giải mới mỗi đội được đăng ký tối đa cùng lúc 3 ngoại binh, cả mùa cộng dồn không quá 6 lượt, không thể nuôi bốn ngoại binh mãi được.
Nhìn vào cấu hình hiện tại, đội hình này của Quảng Đông ở CBA thuộc nhóm trung bình khá, vẫn còn khoảng cách với top 4. Fogg đã qua thời đỉnh cao, Azubuike chưa từng chơi mang tính thống trị ở châu Âu hay NBA, Bozic thiên về lối chơi tập thể hơn là hạt nhân ghi điểm. Bộ khung này trước hết giữ được nền tảng cơ bản, chờ Sumner trở lại rồi tính tiếp chuyện điều chỉnh.
Cuối cùng là ở tầng thể thức thi đấu, định hướng rất rõ ràng.
Vòng bảng tăng từ 42 vòng lên 46 vòng, tổng cộng 460 trận, nhiều hơn mùa trước 40 trận. 20 đội được chia thành bốn nhóm theo kiểu "rắn lượn" dựa trên thứ hạng mùa trước, các đội cùng nhóm gặp nhau 4 lần, khác nhóm gặp nhau 2 lần, mỗi đội 23 trận sân nhà và 23 trận sân khách. Playoff trở lại thể thức 3-5-5-7: vòng 12 chọn 8 đánh ba thắng hai, tứ kết và bán kết đánh năm thắng ba, chung kết đánh bảy thắng bốn.
Chính sách ngoại binh cũng được thắt chặt đồng thời: mỗi đội đăng ký cùng lúc tối đa 3 người, tối đa 6 lượt mỗi mùa, thời gian ra sân vẫn là 7 lượt người trong 4 hiệp. Trần lương ngoại binh chuyển từ mức cố định sang mức thiết lập theo bậc tùy giai đoạn thi đấu: vòng bảng 4 triệu USD, bán kết và chung kết 5 triệu USD. Không gian thử sai bị thu hẹp, việc chọn ngoại binh phải thận trọng hơn.
Vòng bảng còn bổ sung giải tiềm năng, mỗi hiệp 10 phút, bỏ hội ý ngắn, để nhịp độ và logic bắt lỗi tiệm cận các giải quốc tế. Tổ hợp cải cách này có định hướng rất đơn nhất: nâng cao chất lượng chuyên môn của giải, cho cầu thủ trẻ nhiều cơ hội thi đấu thực tế hơn, cung cấp nhân tài cho đội tuyển quốc gia.
Quách Chấn Minh nói thẳng tại buổi họp báo rằng thành tích của đội tuyển quốc gia vẫn còn khoảng cách rõ rệt so với kỳ vọng của người dân, giải đấu là nền tảng nhân tài căn bản nhất của đội tuyển quốc gia.
Lần này CBA ra tay cải tổ mang tính hệ thống, từ phát sóng đến thăng - xuống hạng, từ thể thức đến ngoại binh, tất cả xoắn lại thành một sợi dây cùng dồn sức về một hướng. 20 đội bóng, 460 trận vòng bảng, nền tảng nào giữ chân được người hâm mộ, đội cuối bảng nào chịu nổi áp lực, ngoại binh nào đứng vững trong quy tắc mới, tất cả đều phải chờ từng trận đấu của mùa giải này phân định.
